1998 йил 11 декабрда NASA ва Lockheed Martin компанияси Mars Climate Orbiter (MCO) космик аппаратини учирди. Ушбу миссиянинг асосий мақсади Марснинг иқлими ва атмосферасини ўрганиш, шунингдек, Mars Polar Lander учун алоқа воситаси сифатида хизмат қилиш эди. Бироқ, 1999 йил 23 сентябрда, космик аппарат Марсга яқинлашганида у билан алоқа узилиб қолди. Кейинчалик, у сайёрага мўлжалланган орбитадан пастроқда учиб ўтиб, атмосферада ёниб кетгани маълум бўлди.

Замонавий бизнес дунёсида “таъминот занжири” атамаси тобора кўпроқ ишлатилмоқда. Аммо бу мураккаб тушунча ортида нима ётади? Таъминот занжири қандай ишлайди ва у бизнес ҳамда истеъмолчиларга қандай таъсир қилади?

Оддий қилиб айтганда, таъминот занжири — бу хомашёни тайёр маҳсулотга айлантириш ва якуний истеъмолчига етказиб беришда иштирок этувчи барча босқичлар, жараёнлар ва субъектларнинг ўзаро боғлиқ тизими ҳисобланади. Бу ишлаб чиқарувчилар, таъминотчилар, ташувчилар, улгуржи ва чакана савдогарларни ўз ичига олади.

Самарали таъминот занжири компанияларга харажатларни оптималлаштириш, маҳсулот сифатини таъминлаш, етказиб бериш муддатларини қисқартириш ва мижозлар талабларига тезкор жавоб қайтариш имконини беради. Шу билан бирга, таъминот занжирининг узилиши ёки бузилиши жиддий молиявий йўқотишларга ва компания обрўси тушишига олиб келиши мумкин.

Ишга жойлашиш жараёнида интервью (яъни суҳбат) энг муҳим босқичлардан бири ҳисобланади. Бу сизнинг потенциал иш берувчи билан бевосита мулоқот қилиш ва ўзингизнинг энг яхши томонларингизни намойиш этиш имкониятидир. Интервью жараёни кўпчилик учун стрессли ва қўрқинчли туюлиши мумкин, аммо агар сиз яхши тайёргарлик кўрсангиз ва тўғри ёндашсангиз, ўзингизнинг идеал номзод эканлигингизни исботлашингиз мумкин. Интервьюлар турли шаклларда бўлиши мумкин. Баъзи компаниялар 1-2 та босқичли интервью жараёнини ўтказса, бошқалари бир нечта босқичларни ўз ичига олиши мумкин. Одатда, биринчи босқич номзоднинг мотивацияси, тажрибаси ва кўникмаларини умумий баҳолашга қаратилган бўлади. Кейинги босқичларда эса номзоднинг билим-малакасини ва компетенцияларини чуқурроқ ўрганишга қаратилган бўлиши мумкин.

Генератив сунъий интеллект (Generative AI) таъминот занжири бошқарувини тубдан ўзгартиришга қодир бўлган кучли ва инновацион технологиядир. У истеъмолчи талабини прогноз қилиш, хомашё ва қисм захираларини оптималлаштириш, рискларни бошқариш ва етказиб бериш жараёнларини такомиллаштириш каби соҳаларда сезиларли ўзгаришларни таклиф этади. Ушбу мақолада биз генератив сунъий интеллектнинг таъминот занжири бошқарувининг турли жабҳаларида қандай қўлланилаётганини кўриб чиқамиз, технологияни муваффақиятли татбиқ этган компаниялар тажрибасини таҳлил қиламиз ҳамда уни жорий этишдаги асосий муаммолар ва уларни ҳал қилиш йўлларини муҳокама қиламиз. Агар сиз таъминот занжири бошқаруви соҳасидаги сўнгги инновациялар ҳақида кўпроқ билишни истасангиз ёки компаниянгизда генератив сунъий интеллектни қандай татбиқ этиш мумкинлиги ҳақида ўйлаётган бўлсангиз, унда ушбу мақола айнан сиз учун мўлжалланган.

Электр транспорт воситалари (EV) саноати сўнгги йилларда мисли кўрилмаган ўсишни бошдан кечирмоқда. Дунёнинг турли бурчакларида ҳукуматлар ва автомобил ишлаб чиқарувчилари карбонат чиқиндиларини камайтириш ва атроф-муҳит муҳофазасини таъминлаш мақсадида электромобил ишлаб чиқариш ва сотишни фаол рағбатлантиришмоқда. Ушбу тенденция ортида турган асосий омиллардан бири бу — таъминот занжирини самарали бошқариш ва шу орқали электромобилларнинг нархини анъанавий ёқилғида ишлайдиган автомобилларга рақобатбардош даражада ушлаб туришдир. Ушбу мақолада биз Хитойнинг йирик электромобил ишлаб чиқарувчиларидан бири бўлган BYD компаниясининг таъминот занжири бошқарувидаги инновацион ёндашувини батафсил таҳлил қиламиз. BYD’нинг тажрибаси бутун электр транспорт воситалари саноати учун ибратли модел бўлиб хизмат қилиши мумкин.

2024 йил 5 январда Alaska Airlines 1282-рейси бортидаги 171 нафар йўловчи триллер кинофильмларидан олинган сценарийдек воқеага дуч келишди. Парвоз бошланганидан 10 дақиқа ўтмай, ердан тахминан 4900 метр баландликда учиб кетаётган Boeing 737 Max 9 самолётининг чап бортидан фавқулодда қўлланиш учун мўлжалланган орқа эшик қопқоғи кутилмаганда узилиб, ташқаридаги очиқ ҳавога учиб кетди ва самолёт бортида катта тешик ҳосил бўлди. Йўловчиларнинг омадига, самолёт бошқа муаммоларсиз тезда Портланд Халқаро Аэропортига қўнишга муваффақ бўлди.

Ишонч - бу инсонлар ўртасидаги муносабатларнинг негизи бўлиб, унинг аҳамияти барча соҳаларда, айниқса, бизнесда бениҳоя катта. “Ишончли Маслаҳатчи” китобининг муаллифлари - профессор Дэвид Майстер, Чарлз Грин ва Роберт Галфорд ишончни қуйидаги формула орқали ифодалашни таклиф этишган:

Ушбу содда, аммо чуқур маънога эга бўлган формула ишончнинг тўртта асосий омилини ўзида мужассам этади.

Ҳар бир корхонанинг таъминот занжири тузилмаси ўзига хос бўлади. Лекин уларнинг барчаси барқарор таъминот оқимини таъминлашга ва харажатларни камайтириш учун ҳаракат қилишади. Хўш, таъминот занжири бошқаруви қандай ривожланган? Келинг, унинг эволюциясининг тўрт босқичини кўриб чиқамиз.

1-босқич: Бир неча дисфункцияли корхона

Бу босқичда ташкилотда интизомли бошқарув етишмайди ва ташқи алоқалар кучсиз бўлади. Реактив таъминот занжири харажатларга унчалик эътибор бермасдан талабни қондиради. 1-чизма ахборот оқимларининг ёки потенциал ҳамкорлар ўртасидаги мустаҳкам муносабатларнинг йўқлигини кўрсатади.

Бугунги кунда глобал таъминот занжирлари мисли кўрилмаган даражада мураккаблашиб, улар турли хил табиий офатлар, сиёсий инқирозлар, иқтисодий беқарорлик ва ҳатто пандемиялар каби кўплаб омиллар таъсирига дучор бўлмоқда. Бундай ўзгарувчан ва ноаниқ шароитда компаниялар ўзларининг таъминот занжирларини узлуксиз фаолият кўрсатишини таъминлаш учун барқарорликни оширишга алоҳида эътибор қаратишлари зарур. Таъминот занжирининг барқарорлиги компаниянинг узилишлар ва беқарорликлардан қанчалик тез ва самарали тиклана олишини белгиловчи муҳим омилдир. Ушбу мақолада биз таъминот занжирининг барқарорлигини ошириш учун Toyota, Kenvue ва AGCO каби етакчи компаниялар томонидан қўлланилган стратегиялар ва амалиётларни кўриб чиқамиз ҳамда улардан қандай қилиб самарали фойдаланиш мумкинлиги ҳақида фикр юритамиз.

Ишлаб чиқариш мураккаб ва доимий ривожланиб борувчи фаолият тури бўлиб, ундаги муваффақият ишлаб чиқариш самарадорлигидан тортиб то мижозлар эҳтиёжини қондиришгача бўлган кўплаб омилларга боғлиқ. Бозорда рақобатчилардан устунликка эришиш ва даромадни ошириш учун ишлаб чиқарувчилар ўзларининг бизнес самарадорлигини оширадиган асосий KPI кўрсаткичларни (инглизчадан Key Performance Indicators — Асосий Самарадорлик Кўрсаткичлари) яхши тушунишлари жуда муҳимдир. Лекин қаердан бошлаш керак?

Ушбу кенг қамровли қўлланмада биз ишлаб чиқарувчилар томонидан қўлланиладиган цикл вақти ва унумдорликдан тортиб, соф фойда маржаси ва Net Promoter рейтинги каби энг асосий KPI кўрсаткичлари билан танишамиз. Биз ушбу кўрсаткичлар сизнинг операцион фаолиятингизга қандай таъсир қилишини кўриб чиқамиз ва уларнинг аҳамиятини яхшироқ тушунишингизга ёрдам бериш учун ҳаётий мисолларни ва қўшимча қизиқарли маълумотларни тақдим этамиз. Тажрибали мутахассис ёки эндигина касбий фаолиятни бошлаган талаба бўлишингиздан қатъий назар, бу қўлланма сизга ишлаб чиқариш муваффақияти сирларини очиш учун керакли воситаларни беради. Шундай қилиб, кетдик!