Ишга жойлашиш учун интервью маҳорати ва стратегиялари

Ишга жойлашиш жараёнида интервью (яъни суҳбат) энг муҳим босқичлардан бири ҳисобланади. Бу сизнинг потенциал иш берувчи билан бевосита мулоқот қилиш ва ўзингизнинг энг яхши томонларингизни намойиш этиш имкониятидир. Интервью жараёни кўпчилик учун стрессли ва қўрқинчли туюлиши мумкин, аммо агар сиз яхши тайёргарлик кўрсангиз ва тўғри ёндашсангиз, ўзингизнинг идеал номзод эканлигингизни исботлашингиз мумкин. Интервьюлар турли шаклларда бўлиши мумкин. Баъзи компаниялар 1-2 та босқичли интервью жараёнини ўтказса, бошқалари бир нечта босқичларни ўз ичига олиши мумкин. Одатда, биринчи босқич номзоднинг мотивацияси, тажрибаси ва кўникмаларини умумий баҳолашга қаратилган бўлади. Кейинги босқичларда эса номзоднинг билим-малакасини ва компетенцияларини чуқурроқ ўрганишга қаратилган бўлиши мумкин.

Интервью жараёни компаниядан компанияга фарқ қилиши мумкин. Масалан, технология гигантлари, айниқса FAANG (Facebook, Amazon, Apple, Netflix ва Google) компаниялари кўпинча бир нечта босқичли интервью жараёнини ўтказади. Улар одатда дастурлаш бўйича техник интервью, тизимли лойиҳалаш бўйича интервью ва номзоднинг муаммоларни ҳал қилиш қобилиятини баҳоловчи алгоритм бўйича интервьюларни ўз ичига олади. Бундан ташқари, ушбу компаниялар номзодларнинг ўрганиш қобилияти, мослашувчанлиги ва жамоада ишлаш кўникмаларини баҳоловчи хулқ-атворга асосланган интервьюларни ҳам ўтказиши мумкин.

Бошқа соҳалардаги компаниялар ҳам ўзларининг ёндашув ва услубларига эга. Баъзилари гуруҳ интервьюларини афзал кўрса, бошқалари бир-бирига интервьюларни ўтказиши мумкин. Шунингдек, баъзи компаниялар номзодларнинг билим ва кўникмаларини баҳолаш учун бизнесга тегишли масалалар (case study), симуляциялар ва тақдимотлардан фойдаланиши мумкин.

Интервью жараёни қандай бўлишидан қатъи назар, сиздан яхши тайёргарлик ва ўз соҳангиздаги билим ва кўникмаларни намойиш этиш кутилади. Сиз компания ва лавозим ҳақида яхши тушунчага эга бўлишингиз, ўз кучли томонларингизни таъкидлашингиз ва саволларни аниқ ва ишончли жавоб беришингиз керак. Шунингдек, сиз ўз қадриятларингиз ва мақсадларингизнинг компания маданияти ва қадриятларига мос келишини кўрсатишингиз керак бўлади.

Муваффақиятли интервью ўтказиш кўникмалари нафақат биринчи ишингизни топишда, балки бутун карьерангиз давомида ҳам жуда муҳим рол ўйнайди. Иш берувчилар сизнинг малакангиз ва тажрибангиздан ташқари, сизнинг мулоқот қобилиятингиз, ўзингизни тутишингиз ва умумий таассуротингизни ҳам баҳолашади. Шунинг учун интервью маҳоратларини ривожлантириш ва такомиллаштириш ҳар бир иш қидирувчининг устувор вазифаси бўлиши керак.

Бу йўриқнома орқали биз интервьюга тайёргарлик кўриш, интервью давомида ўзингизни қандай тутиш ва интервьюдан кейин қандай ҳаракатлар қилиш каби муҳим жиҳатларни кўриб чиқамиз. Шунингдек, биз энг кўп бериладиган интервью саволларига қандай жавоб бериш ва ўзингизнинг профессионаллигингизни намойиш этиш учун қандай саволлар беришни ҳам муҳокама қиламиз.

Хоҳ сиз ёш битирувчи бўлинг, хоҳ тажрибали мутахассис бўлинг, бу йўриқнома сизга интервью жараёнини яхшироқ тушуниш ва ишга жойлашиш муваффақиятингизни ошириш учун фойдали маслаҳатлар ва стратегиялар тақдим этади. Келинг, интервьюга тайёргарлик кўришнинг энг муҳим жиҳатларини батафсил кўриб чиқамиз.

Интервьюдан олдинги тайёргарлик

Интервьюга пухта тайёргарлик кўриш муваффақиятли интервью ўтказишнинг калити ҳисобланади. Қуйида интервьюдан олдин бажариладиган энг муҳим вазифалар ва тайёргарлик босқичлари келтирилган:

• Ўз резюмесини яхши билиш Интервьюда сизнинг резюменгиз асосий диққат марказида бўлади. Шунинг учун унда келтирилган барча маълумотларни яхши билишингиз ва тушунтириб бера олишингиз керак. Лойиҳалар, ютуқлар ва лавозимлар ҳақида аниқ мисоллар келтира олишга тайёр бўлинг. Масалан, агар сиз компания савдосини 20% га оширган лойиҳани бошқарган бўлсангиз, савдони ошириш учун аниқ нима қилганингизни батафсил тушунтиришга тайёр туринг.

• Компания ҳақида чуқур тадқиқот ўтказиш Компания ва унинг фаолияти ҳақида иложи борича кўпроқ маълумот тўпланг. Компаниянинг веб-сайти, янгиликлар нашрлари, ижтимоий тармоқлардаги саҳифалари ва бошқа очиқ манбалардан фойдаланинг. Компаниянинг тарихи, маҳсулотлари ёки хизматлари, рақобатдаги ўрни, молиявий кўрсаткичлари ва корпоратив маданияти ҳақида маълумот топишга уриниб кўринг. Шунингдек, компаниянинг саноатдаги ўрни ва тенденцияларини тушунишга ҳаракат қилинг. Ушбу маълумотлар сизга компаниянинг эҳтиёжларини яхшироқ тушуниш ва ўзингизнинг қобилиятларингизни қандай мослаштириш кераклигини аниқлашга ёрдам беради.

• Лавозим тавсифи ва масъулиятларини ўрганиш Интервьюга тайёргарлик кўришда лавозим тавсифи ва масъулиятларини синчковлик билан ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. Лавозимнинг асосий вазифаларини тушунишга ва ўз малака ва тажрибангизни уларга қандай боғлашни аниқлаб олишга ҳаракат қилинг. Ўзингизга “Ушбу лавозимда қандай қиймат ярата оламан?” ва “Менинг қобилиятларим компаниянинг эҳтиёжларига қандай мос келади?” деган саволларни беринг. Бу сизга интервьюда ўзингизнинг кучли томонларингизни таъкидлашга ва компанияга қандай фойда келтира олишингизни кўрсатишга ёрдам беради.

• Кенг тарқалган интервью саволларига жавоблар тайёрлаш Интервьюларда тез-тез сўраладиган саволларга жавоблар тайёрланг. Масалан, “Ўзингиз ҳақингизда гапириб беринг”, “Нима учун бизнинг компанияда ишлашни хоҳлайсиз?”, “Сизнинг кучли ва заиф томонларингиз қандай?” каби саволларга қандай жавоб беришни ўйлаб кўринг. Жавобларингизни аниқ, қисқа ва ишончли қилиб тайёрланг. Ўзингизнинг ютуқларингиз, қобилиятларингиз ва тажрибангизни таъкидлашга ҳаракат қилинг.

• Ўз савол ва фикрларингизни тайёрлаш Интервьюда сизга ҳам савол бериш имконияти берилади. Бу сизнинг қизиқишингиз ва тайёргарлигингизни кўрсатиш учун ажойиб имкониятдир. Компаниядаги ўсиш имкониятлари, жамоавий лойиҳалар, раҳбарлик услуби ва корпоратив маданият ҳақида саволлар тайёрлаб қўйинг. Шунингдек, лавозим ва масъулиятлар ҳақида аниқлик киритадиган саволларни ҳам ўйлаб кўринг. Бу сизнинг компанияга бўлган қизиқишингиз ва ўз карьерангизни ривожлантиришга интилишингизни кўрсатади.

• Амалий машғулотлар ўтказиш Интервью кўникмаларингизни такомиллаштириш учун дўстларингиз ёки оила аъзоларингиздан сизни интервью қилишни сўранг ва улардан фикр-мулоҳаза олинг. Бу сизга интервью жараёнини яхшироқ тушуниш ва ўзингизни ишончли ҳис қилишга ёрдам беради. Шунингдек, жавобларингизни кузгу олдида машқ қилишингиз ҳам мумкин. Ўз нутқингиз, имо-ишораларингиз ва умуман ўзингизни тутишингизга эътибор беринг.

• Интервью куни учун тайёргарлик кўриш Интервью кунидан олдин барча зарур нарсаларни тайёрлаб қўйинг. Мос кийим танланг, зарур ҳужжатларни (масалан, резюме нусхалари, ёзув дафтарчаси ва ручка, ID карта/паспорт) тайёрлаб қўйинг. Интервью жойига қандай бориш ва қанча вақт кетишини аниқланг. Камида 10-15 дақиқа олдин етиб боринг. Бу сизга бўш вақт ва руҳан тайёргарлик кўриш имконини беради. Интервьюдан олдинги пухта тайёргарлик сизнинг ишончингизни оширади ва муваффақиятли интервью ўтказиш имкониятини яратади. Ҳар бир босқичга етарлича вақт ва эътибор беринг, шунда сиз интервьюга тўлиқ тайёр бўлган ҳолда борасиз.

Интервью давомида

Интервью жараёнининг ўзи сизнинг билим, кўникма ва шахсий сифатларингизни намойиш этиш учун энг муҳим имкониятдир. Жавобларингизни самарали тузиш учун STAR(T) ёки CARL каби синовдан ўтган форматлардан фойдаланинг. STAR(T) қуйидагиларни англатади: Вазият (Situation), Вазифа (Task), Бажарилган ҳаракат (Action), Натижа (Result) ва Хулосалар (Takeaways). CARL эса Контекст (Context), Бажарилган ҳаракат (Action), Натижа (Result) ва Сабоқлар (Learning) қисмларидан иборат. Хоҳ ўтмишдаги тажрибангиз ҳақида гапираётган, хоҳ фараз қилинган вазият бўйича фикр бераётган бўлинг, жавобларингизни ушбу тузилмалардан бирида форматлаш муҳим маълумотларни лўнда ва аниқ етказишингизни таъминлайди.

Қуйида интервью давомида эътибор қаратиш керак бўлган асосий жиҳатлар келтирилган:

• Биринчи таассуротнинг аҳамияти Ёдингизда тутинг, сиз ҳақингиздаги биринчи таассурот интервьюга келган пайтингизданоқ шаклланади. Саломлашиш, кўришиш ва мулоқотни бошлаш каби оддий нарсалар ҳам муҳим аҳамиятга эга. Интервью берувчига самимий салом беринг, кўз контактини сақланг ва табассум қилинг. Ўзингизнинг хушмуомала, ишончли ва профессионал эканлигингизни кўрсатинг.

• Мос кийиниш Кийимингиз сизнинг профессионаллигингиз ва компания маданиятига мослигингизни кўрсатади. Интервьюдан олдин компаниядаги кийиниш қоидаларини аниқланг ва унга мос равишда кийининг. Агар компания расмий кийим кийишни талаб қилса, костюм ёки расмий либос кийишингиз керак. Агар компания норасмий муҳитга эга бўлса, норасмий, аммо озода ва тартибли кийинишингиз мумкин. Ҳар қандай ҳолатда ҳам, сизнинг кийимингиз тоза, дазмолланган ва сизга мос бўлиши керак.

• Аниқ ва ишончли мулоқот Интервью давомида аниқ ва ишончли мулоқот қилиш жуда муҳимдир. Саволларни диққат билан тингланг ва ўйлаб жавоб беринг. Жавобларингизни қисқа ва аниқ қилинг. Мумкин бўлганда, жавобларингизни мисоллар билан қўллаб-қувватланг. Ўзингизнинг ютуқларингиз, қобилиятларингиз ва тажрибангизни таъкидланг. Шу билан бирга, самимий ва табиий бўлишга ҳаракат қилинг. Ўзингизнинг шахсиятингизни намоён қилинг ва интервью берувчи билан яхши муносабат ўрнатинг.

• Фаол тинглаш ва саволларга жавоб бериш Интервью давомида фаол тинглаш кўникмаларини намойиш этинг. Интервью берувчининг саволларини диққат билан тингланг ва улар тугашини кутинг. Кейин аниқ ва лўнда жавоб беринг. Агар савол ноаниқ бўлса, аниқлик киритишни сўранг. Шунингдек, ўз жавобларингизда компаниянинг эҳтиёжлари ва талабларини ҳисобга олишга ҳаракат қилинг. Ўзингизнинг қобилиятларингиз ва тажрибангизни компаниянинг муваффақиятига қандай ёрдам бера олиши ҳақида гапиринг.

• Новербал мулоқотнинг аҳамияти Новербал мулоқот, яъни имо-ишоралар, юз ифодалари ва овоз оҳанги сизнинг гапингизни кучайтириши ёки сусайтириши мумкин. Интервью давомида очиқ ва ишончли новербал мулоқотни сақлашга ҳаракат қилинг. Тик ўтиринг, кўз контактини сақланг ва ўринли жойда табассум қилинг. Қўлларингизни ишлатиб гапиринг, аммо ҳаддан ташқари кўп қўл ҳаракатларидан сақланинг. Овозингизнинг тембри ва баландлигига эътибор беринг. Ўзингизнинг хотиржам ва ишончли эканлигингизни кўрсатинг.

• Ўзингизнинг саволларингизни бериш Интервью охирида сизга савол бериш имконияти берилганда, бу имкониятдан фойдаланинг. Олдиндан тайёрлаган саволларингизни беринг. Бу сизнинг қизиқишингиз ва тайёргарлигингизни кўрсатади. Компаниядаги ўсиш имкониятлари, жамоавий лойиҳалар, раҳбарлик услуби ва корпоратив маданият ҳақида сўранг. Шунингдек, лавозим ва масъулиятлар ҳақида аниқлик киритадиган саволларни ҳам беринг.

• Якуний таассурот қолдириш Интервьюни якунлашда ижобий таассурот қолдириш жуда муҳимдир. Интервью берувчига вақти учун миннатдорчилик билдиринг, кейинги қадамлар ҳақида сўранг ва лавозимга бўлган қизиқишингизни яна бир бор таъкидланг.

Интервью давомида ўзингизнинг профессионал, ишончли ва компания маданиятига мос эканлигингизни кўрсатишга ҳаракат қилинг. Фаол иштирок этинг, яхши таассурот қолдиринг ва ўзингизнинг энг яхши томонларингизни намойиш этинг. Агар сиз ушбу кўрсатмаларга амал қилсангиз, интервьюда муваффақият қозониш имкониятингиз юқори бўлади.

Интервьюдан кейин

Интервью тугаши билан жараён якунланмайди. Интервьюдан кейинги қадамлар ҳам муҳим аҳамиятга эга бўлиб, улар сизнинг ишга қабул қилиниш имкониятингизни ошириши мумкин. Қуйида интервьюдан кейин бажариладиган асосий вазифалар келтирилган:

• Интервьюни таҳлил қилиш Интервьюдан сўнг, уни таҳлил қилиш учун озгина вақт ажратинг. Ўзингизнинг кучли ва заиф томонларингизни белгилаб олинг. Қайси саволларга яхши жавоб берганингизни ва қайси саволларга қийинчилик билан жавоб берганингизни аниқланг. Шунингдек, интервью берувчи билан мулоқотни таҳлил қилинг. Улар сизнинг жавобларингизга қандай муносабатда бўлганини ва қандай саволлар берганини эсланг. Бу сизга кейинги интервьюларга тайёргарлик кўришда ёрдам беради.

• Интервью натижаларини кузатиш Интервьюдан кейин компания сиз билан қачон боғланишини аниқлаб олинг. Одатда, компаниялар бир ёки икки ҳафта ичида номзодларга қарор ҳақида хабар беришади. Агар белгиланган муддат ўтиб кетса, компанияга қўнғироқ қилиш ёки электрон почта орқали хат ёзиш орқали интервью натижалари ҳақида сўрашингиз мумкин. Бироқ, ҳаддан ташқари тез-тез ёки қаттиқ туриб олмасликка ҳаракат қилинг, чунки бу ноқулай вазиятни келтириб чиқариши мумкин.

• Интервью жараёнини давом эттириш Баъзи компаниялар бир нечта босқичли интервью жараёнига эга бўлиши мумкин. Агар сиз биринчи босқичдан муваффақиятли ўтсангиз, кейинги босқичларга тайёргарлик кўришингиз керак бўлади. Бу техник интервью, case study ёки бошқа турдаги баҳолашлар бўлиши мумкин. Ҳар бир босқич учун пухта тайёргарлик кўринг ва ўзингизнинг билим ва кўникмаларингизни намойиш этишга ҳаракат қилинг.

• Бошқа имкониятларни кўриб чиқиш Интервьюдан кейин ижобий жавоб олиш ҳар доим ҳам кафолатланмаган. Агар сиз муваффақиятсизликка учрасангиз, руҳдан тушманг ва бошқа имкониятларни қидиришда давом этинг. Интервью жараёнидан сабоқ чиқаринг ва ўзингизни такомиллаштиришга ҳаракат қилинг. Бошқа компанияларга ҳам мурожаат қилинг ва янги имкониятларни қидиришда давом этинг. Ёдингизда тутинг, интервью жараёни субъектив бўлиши мумкин ва кўп жиҳатдан интервью берувчи ва компаниянинг маданиятига боғлиқ. Шунинг учун ҳар бир интервьюга алоҳида ёндашиш ва ҳар сафар ўзингизни такомиллаштиришга интилиш муҳимдир. Муваффақиятсизликлар сизни тўхтатиб қўймасин, аксинча, улардан сабоқ чиқаринг ва ўсиш учун фойдаланинг.

• Ижтимоий тармоқлардаги фаолиятингизни кузатиб боринг Интервьюдан кейин компания сизнинг ижтимоий тармоқлардаги профилларингизни текшириши мумкин. Шахсий маълумотларингизни ҳимоя қилинг ва номақбул контентни олиб ташланг. Ўзингизнинг ижтимоий тармоқлардаги профилларингизни профессионал ва мос равишда сақлашга ҳаракат қилинг.

Интервьюдан кейинги қадамлар сизнинг ишга қабул қилиниш имкониятингизни ошириши ва ўзингизни профессионал сифатида тақдим этишингизга ёрдам бериши мумкин. Ҳар бир босқичга эътибор билан ёндашинг ва ижобий таассурот қолдиришга ҳаракат қилинг. Интервью жараёни тугагунига қадар сабрли ва тиришқоқ бўлинг.

Энг кўп бериладиган интервью саволлари

Интервью саволлари турли хил бўлиб, улар номзоднинг билим ва кўникмаларини ҳар томонлама баҳолашга ёрдам беради. Вазиятли саволлар номзоднинг муайян вазиятларда қандай ҳаракат қилишини аниқласа, хулқ-атворли саволлар эса номзоднинг ўтмишдаги хатти-ҳаракатларини таҳлил қилиш орқали келажакда қандай иш тутишини башорат қилишга ёрдам беради. Техник саволлар номзоднинг маълум бир соҳада қай даражада билимга эга эканлигини текширса, шахсий саволлар унинг қизиқишлари, мотивацияси ва шахсий сифатларини ёритиб беришга хизмат қилади. Бу саволлар йиғиндиси номзод ҳақида тўлиқ тасаввур ҳосил қилиш ва унинг лавозимга муносиблигини аниқлашда муҳим аҳамиятга эга.

Интервью пайтида сизга турли хил саволлар берилиши мумкин, аммо баъзи саволлар деярли барча интервьюларда қайта-қайта сўралади. Умуман олганда, саволларга жавобларингиз қисқа ва лўнда, уларни давомийлиги ўртача 2-3 дақиқа ичида бўлгани маъқул. Қуйида энг кўп бериладиган интервью саволларига мисоллар келтирилган:

1. “Ўзингиз ҳақингизда гапириб беринг.” Бу савол интервьюнинг бошида кўпинча берилади ва сизга ўзингизни тақдим этиш имкониятини беради. Ўзингизнинг таълим ва иш тажрибангиз, қобилиятларингиз ва ютуқларингиз ҳақида қисқача гапириб беринг. Шунингдек, ушбу лавозимга қандай мос келишингиз ва компанияга қандай ҳисса қўшишингиз мумкинлиги ҳақида гапиринг.

2. “Нима учун бизнинг компанияда ишлашни хоҳлайсиз?” Бу савол сизнинг компания ҳақидаги билимлари ва қизиқишингизни текшириш учун берилади. Компания ҳақида ўтказган тадқиқотларингиз асосида жавоб беринг. Компаниянинг миссияси, қадриятлари ва маданиятига қандай мос келишингизни тушунтиринг. Шунингдек, компаниянинг маҳсулотлари ёки хизматлари, ўсиш имкониятлари ва бозордаги ўрни ҳақида билимларингизни намойиш этинг.

3. “Сизнинг кучли ва заиф томонларингиз қандай?” Бу савол сизнинг ўз-ўзингизни баҳолаш қобилиятингизни ва шахсий ривожланишга интилишингизни кўрсатиш имконини беради. Кучли томонларингизни лавозим талаблари билан боғланг ва мисоллар билан қўллаб-қувватланг. Заиф томонларингизни тан олинг, аммо уларни қандай енгиб ўтишингиз ёки ривожлантиришингиз ҳақида гапиринг.

4. “Стрессли вазиятларда қандай ишлар қиласиз?” Бу савол сизнинг стрессга чидамлилигингиз ва муаммоларни ҳал қилиш қобилиятингизни баҳолаш учун берилади. Стрессли вазиятда қандай муносабатда бўлганингиз ва уни қандай ҳал қилганингиз ҳақида аниқ мисол келтиринг. Вазиятни таҳлил қилиш, устувор вазифаларни белгилаш ва жамоада ишлаш каби стратегиялардан қандай фойдаланганингизни тушунтиринг.

5. “Жамоада ишлашни ёки мустақил ишлашни афзал кўрасизми?” Бу савол сизнинг иш услубингиз ва мулоқот қобилиятингизни тушуниш учун берилади. Жавобингизда ҳар иккала ёндашув афзалликларини тан олинг ва қайси усул сизга кўпроқ мос келишини тушунтиринг. Жамоа аъзолари билан қандай самарали ишлай олишингиз ва зарур бўлганда мустақил ишлай олишингизни кўрсатинг.

6. “Бизнинг компанияда қандай муваффақиятларга эришишни режалаштирмоқдасиз?” Бу савол сизнинг мақсадларингиз ва мотивациянгизни тушуниш учун берилади. Компаниядаги ўсиш имкониятларини тадқиқ қилганингизни кўрсатинг ва узоқ муддатли мақсадларингизни тушунтиринг. Ўзингизни ривожлантириш ва компания муваффақиятига ҳисса қўшиш учун қандай қадамлар қўйишингиз мумкинлигини тушунтиринг.

7. “Нима учун сиз бизнинг энг яхши номзодимиз бўла оласиз?” Бу савол сизга ўзингизни бошқа номзодлардан ажратиб туришингиз ва нима учун айнан сизни танлаш кераклигини асослашингиз учун имконият беради. Ўзингизнинг ноёб қобилиятларингиз, тажрибангиз ва ютуқларингизни таъкидланг. Компаниянинг эҳтиёжларини қандай қондира олишингизни ва унинг муваффақиятига қандай ҳисса қўшишингиз мумкинлигини тушунтиринг.

8. “Сиз қандай раҳбарлик услубига эгасиз?” Агар сиз раҳбарлик лавозимига даъвогарлик қилаётган бўлсангиз, бу савол сизнинг бошқарув қобилиятингизни баҳолаш учун берилиши мумкин. Ўзингизнинг раҳбарлик фалсафангиз ва услубингизни тасвирланг. Жамоангизни қандай илҳомлантириш, ривожлантириш ва бошқаришингиз ҳақида гапиринг. Аниқ мисоллар келтиринг ва ўзингизнинг етакчилик сифатларингизни намойиш этинг.

9. “Сиз ўзингизни беш йилдан кейин қаерда кўряпсиз?” Бу савол сизнинг карьера мақсадларингиз ва ўсиш режаларингизни тушуниш учун берилади. Ўзингизнинг узоқ муддатли мақсадларингизни тушунтиринг ва уларни ушбу компаниядаги имкониятлар билан боғланг. Сиз компания билан бирга қандай ўсишни режалаштирганингизни ва ўз роллингизни қандай ривожлантиришни хоҳлашингизни тушунтиринг.

10. “Сиз учун идеал иш муҳити қандай?” Бу савол сизнинг иш услубингиз ва афзалликларингизни тушунишга ёрдам беради. Сизга энг мос келадиган иш муҳити ва маданиятини тасвирланг. Бу жамоавий ишга, мустақил ишлашга, мослашувчанликка ёки бошқа омилларга боғлиқ бўлиши мумкин. Ўзингизнинг иш услубингиз ва қадриятларингизни компания маданияти билан қандай мос келишини тушунтиринг.

11. “Сиз учун муваффақият нима?” Бу савол сизнинг қадриятларингиз ва мотивациянгизни тушунишга ёрдам беради. Сизнинг шахсий ва профессионал ҳаётингизда муваффақият қандай кўринишини тушунтиринг. Бу молиявий барқарорлик, мартаба ўсиши, мақсадларга эришиш ёки бошқа омиллар бўлиши мумкин. Муваффақиятга эришиш учун қандай қадриятларга амал қилишингиз ва қандай ҳаракат қилишингизни тушунтиринг.

12. “Сиз ўз малакангизни қандай такомиллаштирасиз?” Бу савол сизнинг шахсий ва профессионал ўсишга бўлган интилишингизни кўрсатади. Ўз малакангизни қандай такомиллаштиришингиз, янги кўникмаларни қандай ўрганишингиз ва ўз билимларингизни қандай кенгайтиришингиз ҳақида гапиринг. Бу курслар, семинарлар, китоблар ўқиш, менторлик ёки бошқа усуллар орқали бўлиши мумкин. Ўзингизни доимий равишда такомиллаштиришга интилишингизни намойиш этинг.

Бу саволлар сизнинг билимларингиз, қобилиятларингиз, қадриятларингиз ва шахсий сифатларингизни баҳолаш учун мўлжалланган. Уларга жавоб беришда аниқ, ишончли ва самимий бўлишга ҳаракат қилинг. Жавобларингизни мисоллар билан қўллаб-қувватланг ва компаниянинг эҳтиёжларига мослигини кўрсатинг.

Сиз тарафдан сўраш мумкин бўлган саволлар

Интервью пайтида сизга савол бериш имконияти ҳам берилади. Бу сизнинг қизиқишингиз, тайёргарлигингиз ва профессионаллигингизни намойиш этиш учун ажойиб имкониятдир. Қуйида ўзингизнинг профессионаллигингизни намойиш этиш учун сўрашингиз мумкин бўлган баъзи саволларга мисоллар келтирилган:

1. “Ушбу лавозимда энг муҳим ва устувор вазифалар қандай бўлади?” Бу савол сизнинг лавозимнинг асосий масъулиятларини тушунишга ва ўзингизнинг қобилиятларингизни уларга мослай олишингизни кўрсатишга ёрдам беради. Иш берувчининг жавобига қараб, ўзингизнинг тажрибангиз ва кўникмаларингизни ушбу вазифаларни бажаришга қандай ёрдам бера олиши ҳақида гапиринг.

2. “Компаниянгизнинг қисқа ва узоқ муддатли мақсадлари қандай ва ушбу лавозим уларни амалга оширишга қандай ҳисса қўшиши мумкин?” Бу савол компаниянинг стратегияси ва йўналишини тушунишингизни намойиш этади. Шунингдек, сиз ўзингизнинг ролингизни кенг миқёсда кўра олишингизни ва компаниянинг муваффақиятига қандай ҳисса қўшишингиз мумкинлигини англай олишингизни кўрсатади.

3. “Жамоангизнинг энг кучли томонлари нимада ва мен қандай қўшимча кўникмалар билан тўлдира оламан?” Бу савол билан сиз жамоанинг динамикасини тушунишга ҳаракат қилаётганингизни ва ўзингизни жамоага қандай мослай олишингизни кўрсатасиз. Ўзингизнинг ноёб кўникмаларингиз ва тажрибангизни таъкидланг ва уларнинг жамоа ишига қандай ёрдам бера олишини тушунтиринг.

4. “Компаниянгизда профессионал ривожланиш ва ўсиш учун қандай имкониятлар мавжуд?” Бу савол сизнинг ўз карьерангизни ривожлантиришга қизиқишингизни ва компанияда узоқ муддат ишлашни режалаштираётганингизни кўрсатади. Компаниядаги ўсиш имкониятлари, тренинглар ва менторлик дастурлари ҳақида сўранг. Бу сизнинг ўз устингизда ишлашга ва компанияга узоқ муддатли ҳисса қўшишга интилишингизни намойиш этади.

5. “Ушбу лавозимда муваффақиятга эришиш учун энг муҳим кўникмалар ва тажрибалар қайсилар?” Бу савол билан сиз лавозимнинг талабларини чуқурроқ тушунишга ҳаракат қилаётганингизни кўрсатасиз. Иш берувчининг жавобига қараб, ўзингизда ушбу кўникмалар ва тажрибалар мавжудлигини ва уларни қандай қўллай олишингизни тушунтиринг.

Ёдингизда тутинг, интервью - бу икки томонлама жараён. Саволлар бериш орқали сиз компания ва лавозим ҳақида кўпроқ маълумот олишингиз ва бу сизнинг карьера мақсадларингизга мос келишини аниқлашингиз мумкин. Шу билан бирга, сиз ўзингизнинг профессионаллигингиз, қизиқишингиз ва компанияга қиймат қўшиш қобилиятингизни намойиш этасиз.

Интервьюда сўралмайдиган ноўрин саволлар ва уларга қандай жавоб бериш керак

Интервью давомида суҳбатдошлар баъзида номзоднинг шахсий ҳаёти, оилавий аҳволи, ёши ёки соғлиғига оид ноқулай саволлар бериши мумкин. Қуйида шундай саволларга бир нечта мисоллар келтирилган:

• “Ёшингиз нечида? Нима учун бу ёшда ҳали ҳам ишсиз юрипсиз?” “Турмуш қурганмисиз? Фарзандларингиз борми ёки уларни кўришни режалаштирганмисиз?”
• “Қандай жисмоний ёки руҳий касалликларингиз бор?”
• “Ушбу лавозим учун эркак/аёл номзод маъқулми?”
• “Ота-онангиз ким ва нима иш қилишади?”

Бундай саволлар ноқулай ва баъзида камситувчи бўлиши мумкин. Уларга жавоб беришда эҳтиёткорлик ва дипломатияга амал қилиб, қуйидаги стратегиялардан фойдаланишингиз мумкин:

1. Жавобни умумийлаштиринг: шахсий маълумотларни ошкор қилмасдан, умумий жавоб беринг. Масалан, “Менинг ёшим бу лавозим учун мос ва мен ўз малакам ва тажрибам билан сизнинг компаниянгизга ҳисса қўша оламан” деб жавоб беринг.

2. Суҳбатни иш мавзусига йўналтиринг: савол берувчининг эътиборини ўзингизнинг иш қобилиятлари ва ютуқларингизга қаратинг. Масалан, “Оилавий аҳволим қандай бўлишидан қатъи назар, мен ўз ишимга тўлиқ берилиб, компания ривожига ҳисса қўшишга тайёрман” деб жавоб беринг.

3. Мулойимлик билан чегарани белинг: агар савол жуда шахсий ёки ноқулай бўлса, мулойимлик билан жавоб беришдан бош тортинг. Масалан, “Узр, лекин мен шахсий ҳаётим ҳақида гаплашишни истамайман. Келинг, суҳбатимизни иш мавзусида давом эттирамиз” деб жавоб беринг.

4. Салбий жавоблардан сақланинг: Агар сизда жисмоний ёки руҳий соғлик муаммолари бўлса, бу ҳақда очиқ гапирманг. Бунинг ўрнига, ўзингизнинг иш қобилиятингизга эътибор қаратинг. Масалан, “Мен ўз соғлиғимни назорат қиламан ва бу менинг иш фаолиятимга таъсир қилмайди” деб жавоб беринг.

5. Адолатли муносабат сўранг: Агар интервью берувчи жинсингиз ёки бошқа шахсий хусусиятларингизга асосланиб, камситувчи саволлар берса, адолатли муносабат сўранг. Масалан, “Мен ўз малакам ва тажрибамга кўра баҳоланишим керак, шахсий хусусиятларимга кўра эмас” деб жавоб беринг.

Интервью давомида хушмуомала ва профессионал бўлиш муҳим эканлигини эсда тутинг. Ноўрин саволларга жавоб беришда босиқлик ва эҳтиёткорликни сақланг. Суҳбатни иш мавзусига қаратинг ва ўзингизнинг кучли томонларингизни таъкидланг. Агар интервью берувчи камситувчи ёки ноўрин хатти-ҳаракатларда давом этса, бошқа иш имкониятларини кўриб чиқишингиз мумкин. Ўзингизнинг қадр-қимматингизни сақланг ва адолатли муносабатни талаб қилинг.

Интервью жараёнида музокаралар олиб бориш

Интервью жараёни нафақат сизнинг малакангиз ва тажрибангизни намойиш этиш, балки потенциал иш берувчи билан музокаралар олиб бориш учун ҳам имкониятдир. Музокаралар одатда иш шартномаси, маош, таътиллар ва бошқа имтиёзлар каби мавзуларни ўз ичига олади. Қуйида интервью жараёнида музокаралар олиб бориш бўйича баъзи маслаҳатлар келтирилган:

1. Ўз қадр-қийматингизни билинг Музокараларни бошлашдан олдин, ўз қадр-қийматингизни яхши тушунишингиз муҳим. Меҳнат бозоридаги ўртача маош даражасини суриштириб аниқланг ва ўз кўникмаларингиз, тажрибангиз ва салоҳиятингизга қараб, ўзингиз учун мос маош оралиғини белгиланг. Ўз қадр-қийматингизни аниқ билиш сизга ишонч билан музокаралар олиб бориш имконини беради.

2. Музокаралар учун қулай вақтни танланг Музокараларни бошлаш учун энг яхши вақт иш берувчи сизга контракт таклифини бергандан кейинги пайт ҳисобланади. Баъзида дастлабки интервью босқичларида маош ёки бошқа имтиёзлар ҳақида гаплашиш ноўрин бўлиши мумкин. Аввал иш берувчининг сизга қизиқишини уйғотинг, ўзингизнинг бизнесга фойда келтира олишингизни кўрсатинг, шундан кейингина шартларни муҳокама қилишга ўтинг.

3. Маошдан ташқари бошқа жиҳатларни ҳам ҳисобга олинг Маош муҳим бўлса-да, у музокара қилинадиган ягона жиҳат эмас. Иш соатлари ва жадвалининг мослашувчанлиги, масофадан ишлаш имконияти, таътиллар, суғурта қопламаси, пенсия режалари, профессионал ривожланиш имкониятлари каби бошқа жиҳатларни ҳам ҳисобга олинг. Баъзида ушбу қўшимча имтиёзлар пастроқ маошни компенсация қилиши мумкин.

4. Ўз талабларингизни асосланг Музокаралар давомида ўз талабларингизни асосли далиллар билан қўллаб-қувватланг. Ўз кўникмаларингиз, тажрибангиз ва ютуқларингизни таъкидланг. Бозордаги маош даражалари, ҳаёт қимматлиги ва бошқа омилларни ҳисобга олинг. Шунчаки юқори маош сўраш эмас, балки нима учун сиз ушбу қийматга лойиқлигингизни исботланг.

5. Эшитиш ва мослашувчанлик Музокаралар давомида иш берувчининг фикр-мулоҳазалари ва таклифларини диққат билан тингланг. Улар компаниянинг молиявий аҳволи, бюджет чекловлари ёки бошқа чекловлар ҳақида муҳим маълумотларни айтишлари мумкин. Баъзи ҳолларда, мослашувчанлик ва муросага (компромисга) келиш зарур бўлиши мумкин. Иш берувчининг таклифларини кўриб чиқинг ва ўзаро фойдали ечим топишга ҳаракат қилинг.

6. Хотиржамлик ва профессионалликни сақланг Музокаралар давомида хотиржамлик ва профессионалликни сақланг. Ҳиссиётларга берилманг ёки таҳдидлар қилманг. Агар иш берувчи сизнинг талабларингизни қондира олмаса, бошқа имкониятларни кўриб чиқишга тайёрлигингизни билдиринг. Шу билан бирга, агар таклиф сизнинг кутганларингиздан паст бўлса, уни рад этишга ҳам тайёр туринг.

7. Келишувга эришилгач, уни ёзма равишда тасдиқланг Агар музокаралар муваффақиятли якунланса ва ўзаро келишувга эришилса, келишувнинг барча шартларини ёзма равишда тасдиқланг. Ишга таклиф хатини ёки бериладиган контракт матнини сўранг ва унда маош, мукофотлар, бошқа имтиёзлар ва меҳнат шартлари аниқ кўрсатилганига ишонч ҳосил қилинг. Бу кейинчалик тушунмовчиликларнинг олдини олишга ёрдам беради.

Интервью жараёнида музокаралар олиб бориш кўникма ва тажриба талаб қиладиган санъатдир. Ўз қадри-қийматини билиш, талабларни асослаш, эшитиш ва мослашувчанлик, шу билан бирга, хотиржамлик ва профессионалликни сақлаш муваффақиятли музокаралар учун калит ҳисобланади. Музокаралар давомида ўзаро ҳурмат ва тушунишга интилинг ва ҳар иккала томон учун манфаатли бўлган ечимни топишга ҳаракат қилинг.

Якуний хулосалар

Интервью жараёни ҳар бир иш қидирувчининг ҳаётида муҳим босқич ҳисобланади. Мазкур мақола орқали биз интервьюга тайёргарлик кўриш, интервью давомида ўзини тутиш ва интервьюдан кейинги қадамлар ҳақида батафсил маълумот бердик. Биз интервью саволларига жавоб бериш, ўз профессионаллигини намойиш этиш учун саволлар бериш ва музокаралар олиб бориш каби муҳим жиҳатларни кўриб чиқдик. Шунингдек, биз интервью жараёнининг бошқа муҳим жиҳатларини, жумладан, турли интервью турларининг ўзига хос хусусиятлари, интервьюда кийиниш ва ўзини тутиш одоби, ноўрин саволларга жавоб бериш усуллари ва музокаралар олиб бориш санъатини ҳам кўриб чиқдик.

Бу мақоладаги маслаҳат ва стратегиялар сизга интервью жараёнини яхшироқ тушуниш ва ишга жойлашиш муваффақиятингизни оширишга ёрдам беради. Улар сизни ишга қабул қилиш жараёнининг ҳар бир босқичида қўллаб-қувватлайди ва ўзингизнинг энг яхши томонларингизни намойиш этиш имконини беради. Ишончингизни йўқотманг ва ўз мақсадларингиз сари дадил одимлайверинг. Ўзингизнинг қобилиятларингизга ишонинг, қунт билан ишланг ва ҳеч қачон таслим бўлманг. Сизга омад ва муваффақиятлар тилаймиз!