BYD: Глобал муваффақият сири ва таъминот занжиридаги инновациялар

Электр транспорт воситалари (EV) саноати сўнгги йилларда мисли кўрилмаган ўсишни бошдан кечирмоқда. Дунёнинг турли бурчакларида ҳукуматлар ва автомобил ишлаб чиқарувчилари карбонат чиқиндиларини камайтириш ва атроф-муҳит муҳофазасини таъминлаш мақсадида электромобил ишлаб чиқариш ва сотишни фаол рағбатлантиришмоқда. Ушбу тенденция ортида турган асосий омиллардан бири бу — таъминот занжирини самарали бошқариш ва шу орқали электромобилларнинг нархини анъанавий ёқилғида ишлайдиган автомобилларга рақобатбардош даражада ушлаб туришдир. Ушбу мақолада биз Хитойнинг йирик электромобил ишлаб чиқарувчиларидан бири бўлган BYD компаниясининг таъминот занжири бошқарувидаги инновацион ёндашувини батафсил таҳлил қиламиз. BYD’нинг тажрибаси бутун электр транспорт воситалари саноати учун ибратли модел бўлиб хизмат қилиши мумкин.

1. Электр транспорт воситалари бозорининг ривожланиши

Хитой электр транспорт воситаларини ўсишида етакчилик қилмоқда, у 2022 йилда бутун дунё бўйлаб сотилган барча янги электромобилларнинг деярли 60 фоизини ташкил этди. Хитойда электромобиллар тез оммалашиб бормоқда — ўтган йили Хитойда сотилган барча янги енгил автомобилларнинг чорак қисми тўлиқ электр транспорт воситалари эди. Солиштириш учун, Қўшма Штатларда бу кўрсаткич атиги 5,8 фоиз, Европада эса 11 фоизни ташкил этди.

Бозорнинг бундай жадал ривожланиши Хитой ҳукумати томонидан электр транспорт воситалари саноатини қўллаб-қувватлаш ва рағбатлантиришнинг узоқ йиллик сиёсати, жумладан, харидорларга субсидиялар, солиқ имтиёзлари, ишлаб чиқарувчиларга субсидиялар ва кенг миқёсли зарядлаш инфратузилмасига сармоя киритиш натижаси ҳисобланади. Бунинг натижасида Хитой компаниялари, жумладан BYD, дунёдаги энг йирик электромобил ишлаб чиқарувчиларига айландилар.

Хитой компаниялари нафақат ўз мамлакати ичида, балки бутун дунё бўйлаб ҳам электромобил бозорини эгаллаб олмоқдалар. 2022 йилда Хитой электромобилларининг экспорти 130 фоиздан зиёд ўсди ва 1,06 миллион донага етди. Ушбу электромобилларнинг аксарияти Европага экспорт қилинди, бу ерда Хитой брендлари бозор улушини 2020 йилдаги 2,3 фоиздан 2022 йилнинг биринчи ярмида 5,8 фоизгача оширди.

Эслатмалар:

• Савдо рақамлари фақат батареяли электр транспорт воситалари (BEV) учун, улар плуг-ин гибрид электр транспорт воситаларини (PHEV) ўз ичига олмайди.
• 2023 йилги савдо рақамлари мавжуд маълумотлар ва прогнозларга асосланган тахминий маълумотлардир.
• Рейтинг глобал савдо рақамларига асосланган.
• Баъзи ишлаб чиқарувчилар ўзларининг сояси остида бир нечта брендларга эга бўлиши мумкин.

Айни пайтда, глобал электромобил бозорида ўсиш суръатлари секинлашмоқда. Бунга Хитой иқтисодиётининг қийинчиликлари, Европа ва АҚШда истеъмолчиларнинг талабининг пасайиши, шунингдек, батареялар ва хомашё нархларининг ўсиши сабаб бўлмоқда. Шунга қарамай, кўпчилик таҳлилчилар электромобил бозори ўсишда давом этади ва анъанавий ички ёнув двигателли автомобилларнинг бозор улушини босқичма-босқич эгаллаб боради, деб ҳисоблашмоқда.

Электромобил бозорининг ривожланиши транспорт секторининг келажаги учун муҳим аҳамиятга эга. Электромобиллар нефт ва бошқа ёқилғи ресурсларига боғлиқликни камайтириш, атроф-муҳитга чиқиндиларни қисқартириш ва шаҳарларда ҳаво сифатини яхшилаш имконини беради. Шу билан бирга, бу ўтиш жараёни автомобил саноати учун жиддий ўзгаришларни ва рақобатни келтириб чиқаради, бу эса замонавий технологияларни ривожлантириш ва янги бозор талабларига мослашиш учун инновацияларни талаб қилади.

2. BYD компаниясининг таништирилиши

Хитойнинг тез ривожланаётган электр транспорт воситалари бозорида BYD компанияси етакчи ўринни эгаллайди. BYD (Build Your Dreams - “Орзуларингизни яратинг”) Хитойнинг Шэньчжэн шаҳрида батареялар ишлаб чиқарувчи компания сифатида 1995 йилда ташкил этилган. Аслида, компания номи ҳеч қандай маънога эга бўлмаган қисқартма бўлиб, асосчиси Wang Chuanfu томонидан танланган эди. У алифбодаги иккинчи ҳарфдан бошланган қисқартмани танлаган, чунки компания тадбирлар, конференциялар ёки кўргазмаларда қатнашганда, рўйхатнинг юқорисида чиқишини таъминлаган. Шунингдек, компаниянинг дастлабки йилларида асосчиси ва бошқа раҳбарлар BYD “Bring Your Dollars” (“Долларларингизни олиб келинг”) деган маънони англатишини ҳазил қилишар эди. Компания кейинчалик ўзининг фаолиятини кенгайтирди ва автомобил ишлаб чиқаришга киришди, дастлаб анъанавий ёқилғида ишлайдиган автомобиллар, кейин эса гибрид ва тўлиқ электр автомобилларини ишлаб чиқара бошлади.

BYD компанияси асосчиси Wang Chuanfu кимё соҳасида таълим олган бўлишига қарамай, компанияни ташкил этганида халқаро алоқалари деярли йўқ эди. Ўзи ва унинг бизнес ижрочиси Stella Li чет элда ўқимаганлар ва яшамаганлар. Бироқ, улар тинимсиз меҳнатлари ва қатъиятлари туфайли тез орада халқаро бозорларга чиқишга муваффақ бўлишди.

Stella Li мижозлар билан мулоқотда моҳир талант эгаси эди. У BYD батареяларини хорижий бозорларга олиб бориш учун ўзига хос усуллардан фойдаланган. Мисол учун, у такси ҳайдовчиларидан кичик маиший техникалар учун батареяларни қаердан сотиб олиш мумкинлигини сўраб билганидан сўнг, ўша жойга бориб сотувчилар билан суҳбатлашиб, уларнинг батареяларини кимлар сотиб олишини аниқлаган. Шу орқали у тез орада Хитойдан олиб келган барча батареяларни сота олган.

Stella Li баъзида ҳатто олдиндан учрашув белгиламай туриб, Motorola офисига бориб, харид қилувчилар билан кундан-кунга учрашишга ҳаракат қилган. Унинг қатъияти ва тиришқоқлиги натижасида бир куни Motorolaнинг ходимлари унинг таклифини эшитишга қарор қилишган. Натижада, BYD компанияси нафақат батареялар, балки келажакда мобил телефонлар ишлаб чиқариш учун ҳам Motorolaдан кўплаб шартномалар олишга муваффақ бўлган экан.

BYD компанияси бошқа компанияларнинг, хусусан, ўша пайтдаги энг яхши автомобил ишлаб чиқарувчиси Toyotaнинг автомобилларини синчиклаб ўрганиш орқали автомобил ишлаб чиқаришни ўзлаштирди. Улар Toyotaнинг машиналарини сотиб олиб, қисмларини ажратиб, ҳар бир қисм ва компонентни тескари лойиҳалаш усули билан таҳлил қилишган. Натижада, уларнинг биринчи автомобили Toyota Corollaга жуда ўхшаш бўлган. Компания арзон ишчи кучи ёрдамида қўлда йиғиш орқали автомобиллар нархини паст даражада ушлаб тура олган. Гарчи уларнинг дастлабки автомобиллари сифат жиҳатидан юқори бўлмаса-да, бозорда яхши сотилган ва компания тез орада эътиборга тушган. 2008 йилда машҳур инвестор Warren Buffett BYD компаниясига 230 миллион доллар миқдорида сармоя киритиши компания учун катта муваффақият бўлди ва унинг келажакдаги ривожланишига замин яратди.

BYD ўзининг электромобил технологиясини ривожлантиришда Хитой ҳукуматининг қўллаб-қувватлаши ва рағбатлантиришларидан унумли фойдаланди. Компания ўз фаолиятининг дастлабки босқичларида ҳукуматдан субсидиялар, имтиёзли кредитлар ва ер участкалари олди. Бу эса BYD’га ўз ишлаб чиқариш қувватларини кенгайтириш ва янги моделларни ишлаб чиқишга ёрдам берди.

Йиллар давомида BYD ўзининг электромобил технологиясини доимий равишда такомиллаштириб келди. Компания 2008 йилда F3DM русумдаги дунёдаги биринчи оммавий ишлаб чиқарилган плуг-ин гибрид автомобилини тақдим этди. 2020 йилда эса компания ўзининг “Blade Battery” технологиясини намойиш этди, бу янги турдаги литий-темир-фосфат батареяси бўлиб, хавфсизликни ошириш ва ишлаб чиқариш харажатларини камайтириш учун мўлжалланган.

BYD ўзининг вертикал интеграциялашган бизнес модели билан машҳур. Компания ўз автомобиллари учун батареялар, электр моторлар ва ҳатто яримўтказгичли чипларни ўзи ишлаб чиқаради. Бу BYD’га таъминот занжири устидан катта назоратни таъминлайди, ишлаб чиқариш харажатларини оптималлаштириш ва ташқи етказиб берувчиларга боғлиқликни камайтириш имконини беради.

Бугунги кунда BYD Хитойнинг энг йирик электромобил ишлаб чиқарувчиси ҳисобланади. Компания 2023 йилда рекорд даражада 3 миллиондан ортиқ электр транспорт воситаларини сотди (бу рақам тўлиқ электр ва гибрид уланиш моделларини ўз ичига олади) ва дунё бўйлаб электромобил сотуви бўйича Teslani ортда қолдирди (1,8 миллион дона). Компаниянинг соф фойдаси ҳам 2022 йилга нисбатан 86,5% гача ошиб, тахминан 31 миллиард юанни (4.3 миллиард АҚШ долларини) ташкил этди.

Шубҳасиз, BYD Хитойдан ташқарида ривожланишда бир қатор қийинчиликларга дуч келиши мумкин. Европада Tesla BYD’га қараганда сезиларли даражада кўпроқ автомобил сотади ва айни пайтда Европа Иттифоқи Хитой автомобил ишлаб чиқарувчиларининг Хитой ҳукуматидан ноқонуний субсидиялар олаётгани ҳақидаги даъволарни текширмоқда. АҚШда эса BYD деярли умуман фаолият юритмайди, чунки ҳозирда АҚШ Хитойда ишлаб чиқарилган автомобилларга юқори импорт божларини қўлламоқда. Бундан ташқари, Хитой ва АҚШ ўртасидаги мураккаб геосиёсий муносабатлар туфайли BYD учун Америка бозорида мустаҳкам мавқега эга бўлиш анча қийин бўлиши мумкин.

BYD автомобилларининг муваффақияти уларнинг рақобатбардош нархи, илғор технологиялари ва кенг модел қаторига боғлиқ. Компания турли харидорлар сегментларига, жумладан, бюджетли хэтчбеклар, оилавий седанлар ва ҳашаматли кроссоверларга мўлжалланган электромобиллар ишлаб чиқаради. Масалан, АҚШда компаниянинг Seagull русумдаги электромобили атиги 11 400 доллардан бошланади, бу мамлакатда ишлаб чиқарилган ўртача электромобилдан 55 000 долларга арзонроқдир.

BYD шунингдек, жамоат транспорти, логистика ва бошқа соҳалар учун электр автобуслар, юк машиналари ва махсус транспорт воситаларини ишлаб чиқаради. Компания ўз фаолиятини дунёнинг бошқа мамлакатларига ҳам кенгайтирмоқда, жумладан Япония, Европа ва Жанубий Америкада янги заводлар қурмоқда.

BYD’нинг муваффақияти унинг таъминот занжирини уддалай олганида кўп жиҳатдан намоён бўлади. Хўш, компания қандай қилиб бундай муваффақиятга эриша олди? Бунинг сирини унинг ноёб таъминот занжири стратегиясида кўриш мумкин.

3. BYD’нинг ноёб таъминот занжири стратегияси

BYD ўзининг рақобатдош устунлигини таъминлашда муҳим рол ўйнаган яхлит таъминот занжири стратегиясини ишлаб чиққан. Ушбу стратегия бир қатор омилларни, жумладан вертикал интеграция, маҳаллий манбаларга таяниш, юқори сифатли операцияларга инвестициялар ва самарали ишчи капитали бошқарувини ўз ичига олади. Келинг, ушбу омилларнинг ҳар бирини батафсил кўриб чиқамиз.

Вертикал интеграция

Вертикал интеграция — бу компаниянинг ўз таъминот занжирини тўлиқ назорат қилишга қаратилган бизнес моделидир. BYD ушбу ёндашувни мукаммал даражада қўллайди. Компания ўз электромобиллари учун зарур бўлган аксарият компонентларни, жумладан батареялар, электр моторлар ва электроникани ўзи ишлаб чиқаради. Бу эса BYD’га бир қатор афзалликларни беради:

• Таъминот занжири устидан тўлиқ назорат: BYD ташқи етказиб берувчиларга боғлиқ эмас ва шу боис таъминот занжирида юзага келиши мумкин бўлган узилишлар ва кечикишларга камроқ дучор бўлади. Масалан, BYD литий ишлаб чиқариш бўйича Хитойнинг энг йирик компанияларидан бири бўлган Shenzhen Zhenghai Lithium Battery Co.нинг 75% улушига эга. Бундан ташқари, компания ўзининг яримўтказгичли чипларини Чангша шаҳрида жойлашган BYD Semiconductor Co. орқали ишлаб чиқаради.
• Харажатларни оптималлаштириш: Ўз компонентларини ишлаб чиқариш орқали BYD харажатларни сезиларли даражада камайтиради ва шу билан бирга фойда маржасини оширади. Масалан, BYD ўзининг уникал LFP (литий-темир-фосфат) батареялари технологиясини ишлаб чиққан, бу эса компанияга анъанавий литий-ион батареяларига қараганда 30% арзонроқ батареялар ишлаб чиқариш имконини беради.
• Сифатни таъминлаш: Вертикал интеграция BYD’га бутун ишлаб чиқариш жараёни устидан назоратни таъминлайди ва шу орқали юқори сифатли маҳсулотларни кафолатлайди. Компания ўз компонентларининг сифатини доимий равишда кузатиб боради ва ҳар қандай нуқсонларни тезкорлик билан бартараф этади.

Маҳаллий манбаларга таяниш

BYD ўз таъминот занжирида маҳаллий хом-ашё ва компонентлардан максимал даражада фойдаланишга ҳаракат қилади. Бу эса компанияга қуйидаги афзалликларни беради:

• Логистика харажатларини қисқартириш: Маҳаллий етказиб берувчилар билан ишлаш орқали BYD транспорт ва логистика харажатларини сезиларли даражада камайтиради. Бу айниқса Хитой каби катта ва хилма-хил географияга эга бўлган мамлакатда муҳим аҳамиятга эга.
• Таъминот хавфсизлигини ошириш: Маҳаллий етказиб берувчиларга таяниш BYD’га таъминотдаги узилишлар ва ташқи таъсирларга нисбатан кўпроқ барқарорлик беради. Агар бирон бир етказиб берувчида муаммо юзага келса, BYD тезда бошқасини топа олади ва ишлаб чиқариш жараёнини узлуксиз давом эттира олади.
• Маҳаллий иқтисодиётни қўллаб-қувватлаш: BYD маҳаллий етказиб берувчилар билан ҳамкорлик қилиш орқали Хитойнинг иқтисодий ўсишига ўз ҳиссасини қўшади. Бу эса ўз навбатида компаниянинг обрўси ва бренд имиджини оширишга хизмат қилади. BYD’нинг маҳаллий таъминотга бўлган интилиши рақамларда ҳам ўз аксини топган: компаниянинг Хитой ичидаги таъминоти 80% дан ошади.

Юқори сифатли операцияларга инвестициялар

BYD ишлаб чиқариш жараёнларини оптималлаштириш ва автоматлаштириш учун катта инвестицияларни амалга оширмоқда. Компания замонавий роботлар, сунъий интеллект ва Саноат 4.0 технологияларини фаол жорий этмоқда. Натижалар ўзини оқлаган: сўнгги 3 йилда BYD’нинг ишлаб чиқариш қуввати 150% га ошди, бир автомобилни йиғиш учун кетадиган ўртача вақт эса 30% га қисқарди. Юқори технологияларга инвестициялар туфайли BYD нафақат самарадорликни оширди, балки ишлаб чиқаришда инсон омилини ҳам минималлаштиришга эришди. Бугунги кунда компаниянинг Шэньчжэн, Сиан ва Чангша шаҳридаги мега-заводларида деярли барча операциялар автоматлаштирилган. Мисол учун, BYD’нинг Шэньчжэн шаҳридаги заводида 1000 дан ортиқ робот ишлатилади ва бутловчи линиянинг автоматлаштириш даражаси 90% дан ошади. Бу эса ўз навбатида меҳнат унумдорлигини ошишига, ишлаб чиқариш харажатларини камайишига ва маҳсулот сифатини таъминлашга хизмат қилади.

Самарали ишчи капитали бошқаруви

Ҳар қандай ишлаб чиқарувчи компания сингари BYD учун ҳам ишчи капиталини самарали бошқариш ғоят муҳим. Компания бу борада ҳам ўзига хос ёндашувни қўллайди. Хусусан:

• Қатъий товар-моддий захиралар назорати: BYD захираларни доимий мониторинг қилиш ва “айни вақтида” (just-in-time) етказиб бериш тамойили асосида ишлайди. Бу эса ортиқча захираларни минималлаштириш ва омбор харажатларини қисқартиришга ёрдам беради.
• Дебиторлик қарзларини бошқариш: BYD дилерлар ва дистрибюторлар билан узвий ҳамкорликни йўлга қўйган. Компания уларга максимал даражада кўмаклашади, шу билан бирга дебиторлик қарзларини қатъий назорат қилади. Натижада, BYD’нинг дебиторлик қарзлари саноат ўртачасидан сезиларли даражада паст.
• Кредиторлик қарзларини оптималлаштириш: BYD қисм етказиб берувчилар билан узоқ муддатли ҳамкорлик алоқаларини ўрнатган ва ўзаро манфаатли шартларни ишлаб чиққан. Компания етказиб берувчиларга ўз вақтида тўловларни амалга ошириш билан бирга, улар билан тўлов муддатларини оптимал даражада белгилайди. Бу эса BYD’га айланма маблағлардан максимал самарали фойдаланиш имконини беради. Юқоридаги тадбирлар натижасида BYD’нинг ишчи капитали айланмаси саноат ўртачасидан 20% га юқори. Бу эса компаниянинг молиявий барқарорлигини таъминлашга хизмат қилади. Ушбу омилларнинг барчаси биргаликда BYD’нинг таъминот занжири стратегиясининг асосини ташкил этади. Ушбу стратегия туфайли компания тез ўсишга ва бозордаги ўзгаришларга мослашишга қодир бўлди.

4. BYD’нинг электромобил бозорида дуч келаётган муаммолари

Гарчи BYD электромобил бозорида катта муваффақиятга эришган бўлса-да, компания ўсиш ва кенгайиш жараёнида бир қатор муаммоларга дуч келмоқда. Ушбу муаммолар орасида тобора кучайиб бораётган рақобат, сифат назорати, харажатлар ва меъёрий тўсиқлар мавжуд. Келинг, ушбу муаммоларнинг ҳар бирини батафсилроқ кўриб чиқамиз.

Кучайиб бораётган рақобат

Хитой ва глобал электр транспорт воситалари бозори тобора кенгайиб ва рақобат ҳам кескинлашиб бормоқда. Маҳаллий стартаплар, хусусан Nio, Xpeng ва Li Auto каби компаниялар BYD’нинг анъанавий рақобатчиларига айланиб бормоқда. Улар замонавий технологиялар ва инновацион дизайнни таклиф этиш билан бирга, BYD’га нисбатан камроқ “анъанавий” бренд сифатида қабул қилинмоқда. Бу эса янги авлод истеъмолчилари орасида уларнинг машҳурлигини оширмоқда. Глобал миқёсда эса Volkswagen, General Motors ва Toyota каби анъанавий автомобил ишлаб чиқарувчилари ҳам ўзларининг электромобил моделларини тақдим этмоқдалар ва бозор улушини қўлга киритиш учун агрессив ҳаракатланмоқдалар. Ушбу кучайиб бораётган рақобат шароитида BYD ўз маҳсулотларини фарқлаш ва мижозларга юқори қиймат таклиф қилишда қийналиши мумкин. Рақобатчилар тобора такомиллашган технологиялар, илғор дизайн ва рақобатбардош нархларни таклиф қилмоқдалар, бу эса BYD учун ўз бозор улушини сақлаб қолишни қийинлаштиради.

Сифат ва бренд имиджига оид муаммолар

Яна бир муҳим муаммо сифат назорати билан боғлиқ. BYD ўсиш суръатларини ошириш ва ишлаб чиқариш ҳажмини кўпайтириш учун ҳаракат қилар экан, маҳсулот сифатини таъминлаш ва назорат қилиш қийинлашмоқда. Компания аллақачон ўзининг баъзи экспорт бозорларида сифат муаммоларига дуч келди. Масалан, Исроилда BYD электромобиллари том багажларининг оғирлиги остида қийшайиши ҳақида хабарлар пайдо бўлди. Таиландда эса бўёқлар ва пластмассаларнинг кўчиши тўғрисида шикоятлар бўлди. Ушбу сифат муаммолари BYD брендининг обрўсига путур етказиши ва мижозларнинг ишончини пасайтириши мумкин. Компания ишлаб чиқариш жараёнларини яхшилаш ва сифат назорати протоколларини кучайтириш орқали ушбу муаммоларни ҳал қилиши керак бўлади.

Харажатларнинг ўсиши

Хом-ашё ва компонентлар нархларининг ўсиши BYD’нинг фойда маржаларига босим ўтказмоқда. Хусусан, сўнгги йилларда никел, кобалт ва литий каби металлар нархининг кескин ошиши электромобил ишлаб чиқарувчиларининг олдида турган асосий муаммолардан бири ҳисобланади. BYD бу муаммонинг таъсирини юмшатиш учун вертикал интеграция ва харажатларни оптималлаштириш чораларини кўрмоқда. Шунга қарамай, хом-ашё бозоридаги беқарорлик компания учун жиддий хавф бўлиб қолмоқда. Хитойда ишчи кучи харажатларининг ўсиши ҳам BYD учун қўшимча муаммо бўлиши мумкин. Ўтган 10 йил давомида Хитойда иш ҳақи ўртача 10% дан юқори суръатларда ўсиб келмоқда. Бу ҳолат BYD’нинг глобал бозорда арзон ишчи кучига эга давлатлар билан рақобатлашишда қийинчиликлар туғдириши мумкин. Бундан ташқари, BYD экспорт бозорларида ишлаб чиқариш ва логистика харажатлари билан боғлиқ муаммоларга дуч келмоқда. Хитойдан бошқа мамлакатларга электромобилларни экспорт қилиш, айниқса узоқ масофалар ва юқори божхона тўловлари туфайли, сезиларли харажатларни талаб этади. Европа ва АҚШ сингари айрим бозорлар маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш мақсадида протекционистик сиёсатни қўллаши хорижий компаниялар учун қўшимча тўсиқлар яратади. Масалан, АҚШ ҳукумати Хитойдан импорт қилинадиган электромобилларга 25% божхона тўловларини жорий этган, бу эса уларнинг Америка истеъмолчилари учун нархини сезиларли даражада оширади. Европа Иттифоқи ҳам Хитойдан келаётган автомобилларга 10% божхона тўловини қўллайди. Ушбу савдо тўсиқлари BYD’нинг мазкур бозорларда рақобатбардошлигини пасайтиради.

Меъёрий тўсиқлар

Ниҳоят, BYD турли бозорлардаги мураккаб меъёрий муҳитга мослашиш билан боғлиқ муаммоларга дуч келмоқда. Электр транспорт воситалари учун хавфсизлик стандартлари, субсидиялар ва рағбатлантириш чоралари ҳар бир мамлакатда фарқ қилиши мумкин, бу эса компания учун ўз маҳсулотларини мувофиқлаштиришни қийинлаштиради. Масалан, АҚШнинг янги қонуни хорижий ишлаб чиқарувчиларга нисбатан маҳаллий электромобил ишлаб чиқарувчилари учун солиқ кредитларини тақдим этади. Бу эса хорижий компаниялар, шу жумладан BYD учун бозорга киришни қийинлаштиради. Европада ҳам Хитой электромобил ишлаб чиқарувчиларини субсидиялаш бўйича текширув бошланди ва агар улар айбдор деб топилса, юқори жарималарга дучор бўлишлари мумкин.

5. BYD ушбу муаммоларни қандай ҳал қилмоқда

BYD электр транспорт воситалари бозорида дуч келаётган муаммоларни ҳал қилиш учун бир қатор стратегияларни қўлламоқда. Ушбу стратегиялар орасида маҳсулотлар ассортиментини кенгайтириш, ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш, нархларни мослаштириш, ҳамкорлик алоқаларини ривожлантириш ва инновацияларга эътиборни кучайтириш мавжуд.

Маҳсулот ассортиментини кенгайтириш

BYD мижозлар эҳтиёжларининг хилма-хиллигини ҳисобга олган ҳолда ўз маҳсулот портфелини доимий равишда кенгайтириб бормоқда. Компания арзон электромобиллардан тортиб то премиум седанлар ва кроссовергача бўлган кенг спектрдаги автомобилларни таклиф этади. Бу эса BYD’га турли бозор сегментларида рақобатлашиш имконини беради. Компания шунингдек тижорат транспорт воситалари, жумладан электр автобуслар ва юк машиналари ишлаб чиқаришни ҳам йўлга қўйган. 2022 йилда BYD дунё бўйлаб 70 мингдан ортиқ электр автобусларни етказиб берди, бу эса компаниянинг ушбу сегментда глобал етакчилигини мустаҳкамлади. Кенг маҳсулот портфели BYD’га мижозларнинг турли сегментларига мослашиш ва рақобатчилардан ажралиб туришга ёрдам беради. Бу айниқса рақобатнинг кучайиши шароитида муҳимдир, чунки BYD нархлар, хусусиятлар ва сифат бўйича рақобатлаша оладиган моделларни таклиф қилиши керак.

Инновациялар ва технологик ҳамкорлик

BYD таъминот занжирининг турли босқичларида инновацияларни жорий этиш ва илғор технологияларни ўзлаштириш устида доимий ишламоқда. Компания ўз тадқиқот ва ишланмалар марказларида минглаб инженер ва техник мутахассисларни жалб қилган. Сунъий интеллект, автоматлаштириш ва 5G каби илғор технологияларни жорий этиш орқали компания ўзининг ишлаб чиқариш жараёнларини модернизация қилмоқда. Бу эса компанияга унумдорликни ошириш, сифатни яхшилаш ва янги маҳсулотларни тезроқ бозорга олиб чиқиш имконини беради. Бундан ташқари, BYD бошқа компаниялар билан технологик ҳамкорликни ҳам фаол ривожлантирмоқда. Масалан, 2021 йилда BYD Япониянинг Toyota компанияси билан водород ёқилғили элементлар технологияларини биргаликда ишлаб чиқиш бўйича келишувга эришди. Бундай ҳамкорлик BYD’га янги технологик ечимларга кириш имконини беради ва унинг инновацион салоҳиятини оширади. Ниҳоят, BYD ҳукуматлар ва саноат ҳамкорлари билан яқин ҳамкорлик қилишга интилмоқда. Компания ҳукумат органлари билан алоқаларни ривожлантиришга ва электромобил саноатига таъсир қиладиган сиёсатларни шакллантиришда иштирок этишга ҳаракат қилмоқда. BYD шунингдек, саноат уюшмалари ва ҳамкор ташкилотлар билан ҳам фаол ҳамкорлик қилади, бу эса компанияга соҳага таъсир қиладиган тенденциялар ва ривожланишлардан хабардор бўлиш имконини беради. Мисол учун, BYD Хитой ҳукумати билан узвий алоқаларни йўлга қўйган ва миллий сиёсатни шакллантиришда фаол рол ўйнайди. Компания шунингдек, Хитой Электр Транспорт Воситалари Ассоциацияси (CEVA) ва Халқаро Автомобил Ишлаб чиқарувчилари Ташкилоти (OICA) каби нуфузли саноат ташкилотларининг аъзоси ҳисобланади.

Сифат назоратини кучайтириш

BYD сифат билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилиш учун бир қатор чораларни кўрмоқда. Компания ишлаб чиқариш жараёнида хатоларни аниқлаш ва олдини олиш учун илғор сифат назорати тизимларини жорий этмоқда. Шунингдек, етказиб берилган автомобилларнинг сифатини доимий равишда кузатиб бориш ва аниқланган камчиликларни тезкор бартараф этиш чоралари кўрилмоқда. Бундан ташқари, BYD ўз ходимларининг малакасини ошириш ва сифат маданиятини мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратмоқда. Компания ишчилар учун мунтазам равишда тренинглар ўтказади ва сифат кўрсаткичларини рағбатлантирувчи мукофот тизимларини қўллайди.

Маҳаллий ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш

BYD хорижий бозорларда ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш стратегиясини қўлламоқда. Компания аллақачон Бразилия, Ҳиндистон ва Индонезияда ишлаб чиқариш объектларига эга ва яқинда Таиландда ўзининг биринчи хорижий йўловчи электромобиллар заводини очишни режалаштирмоқда. Бундан ташқари, 2024 йилдан компания Ўзбекистонда ҳам йилига 500 мингтагача BYD электромобиллари ва гибрид автомобилларини ишлаб чиқармоқчилиги яқинда эълон қилинди. Маҳаллий ишлаб чиқариш BYD’га бир қатор афзалликларни беради. Биринчидан, у ишлаб чиқариш харажатларини пасайтиради, чунки компания арзон ишчи кучи ва хомашёдан фойдаланиши мумкин. Иккинчидан, у логистика ва божхона тўловларини камайтиради, чунки маҳсулотларни экспорт қилиш ўрнига маҳаллий бозорларда сотиш мумкин. Учинчидан, бу компанияга маҳаллий бозорларнинг эҳтиёжларига ва афзалликларига тезроқ мослашиш имконини беради. BYD глобал электромобил бозорининг истиқболли ўйинчиси бўлиб қолмоқда ва унинг стратегиялари ва ташаббусларининг натижаларини кузатиш қизиқарли бўлади. Агар компания ўзининг инновацион маҳсулотлари, ишлаб чиқариш қобилиятлари ва стратегик ҳамкорлик алоқаларидан фойдалана олса, у келгуси йилларда электромобил саноатида етакчи мавқеини янада мустаҳкамлаши мумкин.

6. Истиқбол ва хулосалар

Электр транспорт воситалари саноати тез суръатлар билан ривожланмоқда ва анъанавий ички ёнув двигателли автомобилларнинг ўрнини босиб бормоқда. Хитойнинг BYD компанияси мисолида биз инновацион таъминот занжири стратегиясининг компания муваффақияти учун қанчалик муҳим эканлигини кўришимиз мумкин. Келажакда BYD ва бошқа электр транспорт воситалар ишлаб чиқарувчилари олдида янада мураккаб ва қизиқарли вазифалар турибди. Технологияларнинг жадал ривожланиши, истеъмолчилар дидининг ўзгариши ва янги бозорларнинг пайдо бўлиши компаниялардан янада кўпроқ мослашувчанлик ва инновацион ёндашувларни талаб қилади. Етакчи компаниялар, жумладан BYD’нинг саъй-ҳаракатлари туфайли яқин келажакда электромобиллар кундалик ҳаётнинг ажралмас қисмига айланиши кутилмоқда. Бу эса нафақат атроф-муҳит ва иқтисодиётга, балки одамларнинг кундалик турмуш тарзига ҳам ижобий таъсир кўрсатади. Транспорт соҳасидаги ушбу улкан ўзгаришлар янада тозароқ ҳаво, камроқ шовқин ва соғломроқ турмуш тарзини таъминлаши мумкин. Ушбу жараённинг муваффақиятли кечиши учун барча манфаатдор томонлар, шу жумладан ҳукуматлар, компаниялар ва истеъмолчилар фаол иштирок этишлари муҳимдир. Уларнинг биргаликдаги саъй-ҳаракатлари келажак авлодлар учун янада яхшироқ ва барқарор дунёни яратишга хизмат қилади.