1998-yil 11-dekabrda NASA va Lockheed Martin kompaniyasi Mars Climate Orbiter (MCO) kosmik apparatini uchirdi. Ushbu missiyaning asosiy maqsadi Marsning iqlimi va atmosferasini o’rganish, shuningdek, Mars Polar Lander uchun aloqa vositasi sifatida xizmat qilish edi. Biroq, 1999-yil 23-sentyabrda, kosmik apparat Marsga yaqinlashganida u bilan aloqa uzilib qoldi. Keyinchalik, u sayyoraga mo’ljallangan orbitadan pastroqda uchib o’tib, atmosferada yonib ketgani ma’lum bo’ldi.

Zamonaviy biznes dunyosida “ta’minot zanjiri” atamasi tobora ko’proq ishlatilmoqda. Ammo bu murakkab tushuncha ortida nima yotadi? Ta’minot zanjiri qanday ishlaydi va u biznes hamda iste’molchilarga qanday ta’sir qiladi?

Oddiy qilib aytganda, ta’minot zanjiri — bu xomashyoni tayyor mahsulotga aylantirish va yakuniy iste’molchiga yetkazib berishda ishtirok etuvchi barcha bosqichlar, jarayonlar va subyektlarning o’zaro bog’liq tizimi hisoblanadi. Bu ishlab chiqaruvchilar, ta’minotchilar, tashuvchilar, ulgurji va chakana savdogarlarni o’z ichiga oladi.

Samarali ta’minot zanjiri kompaniyalarga xarajatlarni optimallashtirish, mahsulot sifatini ta’minlash, yetkazib berish muddatlarini qisqartirish va mijozlar talablariga tezkor javob qaytarish imkonini beradi. Shu bilan birga, ta’minot zanjirining uzilishi yoki buzilishi jiddiy moliyaviy yo’qotishlarga va kompaniya obro’si tushishiga olib kelishi mumkin.

Ishga joylashish jarayonida intervyu (ya’ni suhbat) eng muhim bosqichlardan biri hisoblanadi. Bu sizning potensial ish beruvchi bilan bevosita muloqot qilish va o’zingizning eng yaxshi tomonlaringizni namoyish etish imkoniyatidir. Intervyu jarayoni ko’pchilik uchun stressli va qo’rqinchli tuyulishi mumkin, ammo agar siz yaxshi tayyorgarlik ko’rsangiz va to’g’ri yondashsangiz, o’zingizning ideal nomzod ekanligingizni isbotlashingiz mumkin. Intervyular turli shakllarda bo’lishi mumkin. Ba’zi kompaniyalar 1-2 ta bosqichli intervyu jarayonini o’tkazsa, boshqalari bir nechta bosqichlarni o’z ichiga olishi mumkin. Odatda, birinchi bosqich nomzodning motivatsiyasi, tajribasi va ko’nikmalarini umumiy baholashga qaratilgan bo’ladi. Keyingi bosqichlarda esa nomzodning bilim-malakasini va kompetensiyalarini chuqurroq o’rganishga qaratilgan bo’lishi mumkin.

Generativ sun’iy intellekt (Generative AI) ta’minot zanjiri boshqaruvini tubdan o’zgartirishga qodir bo’lgan kuchli va innovatsion texnologiyadir. U iste’molchi talabini prognoz qilish, xomashyo va qism zaxiralarini optimallashtirish, risklarni boshqarish va yetkazib berish jarayonlarini takomillashtirish kabi sohalarda sezilarli o’zgarishlarni taklif etadi. Ushbu maqolada biz generativ sun’iy intellektning ta’minot zanjiri boshqaruvining turli jabhalarida qanday qo’llanilayotganini ko’rib chiqamiz, texnologiyani muvaffaqiyatli tatbiq etgan kompaniyalar tajribasini tahlil qilamiz hamda uni joriy etishdagi asosiy muammolar va ularni hal qilish yo’llarini muhokama qilamiz. Agar siz ta’minot zanjiri boshqaruvi sohasidagi so’nggi innovatsiyalar haqida ko’proq bilishni istasangiz yoki kompaniyangizda generativ sun’iy intellektni qanday tatbiq etish mumkinligi haqida o’ylayotgan bo’lsangiz, unda ushbu maqola aynan siz uchun mo’ljallangan.

Elektr transport vositalari (EV) sanoati so’nggi yillarda misli ko’rilmagan o’sishni boshdan kechirmoqda. Dunyoning turli burchaklarida hukumatlar va avtomobil ishlab chiqaruvchilari karbonat chiqindilarini kamaytirish va atrof-muhit muhofazasini ta’minlash maqsadida elektromobil ishlab chiqarish va sotishni faol rag’batlantirishmoqda. Ushbu tendensiya ortida turgan asosiy omillardan biri bu — ta’minot zanjirini samarali boshqarish va shu orqali elektromobillarning narxini an’anaviy yoqilg’ida ishlaydigan avtomobillarga raqobatbardosh darajada ushlab turishdir. Ushbu maqolada biz Xitoyning yirik elektromobil ishlab chiqaruvchilaridan biri bo’lgan BYD kompaniyasining ta’minot zanjiri boshqaruvidagi innovatsion yondashuvini batafsil tahlil qilamiz. BYD tajribasi butun elektr transport vositalari sanoati uchun ibratli model bo’lib xizmat qilishi mumkin.

2024-yil 5-yanvarda Alaska Airlines 1282-reysi bortidagi 171 nafar yo’lovchi triller kinofilmlaridan olingan ssenariydek voqeaga duch kelishdi. Parvoz boshlanganidan 10 daqiqa o’tmay, yerdan taxminan 4900 metr balandlikda uchib ketayotgan Boeing 737 Max 9 samolyotining chap bortidan favqulodda qo’llanish uchun mo’ljallangan orqa eshik qopqog’i kutilmaganda uzilib, tashqaridagi ochiq havoga uchib ketdi va samolyot bortida katta teshik hosil bo’ldi. Yo’lovchilarning omadiga, samolyot boshqa muammolarsiz tezda Portland Xalqaro Aeroportiga qo’nishga muvaffaq bo’ldi.

Bir necha kundan so’ng, Boeing aksiyalarining qiymati birjada 7% (12 milliard dollar) ga tushib ketdi, shu turdagi 170 dan ko’p samolyotning AQSHda uchishi vaqtincha to’xtatildi, ba’zi yo’lovchilar o’z manzillariga yetib bora olishmadi va kompaniya obro’siga jiddiy zarar yetdi. Tekshiruv natijalari qanday bo’lishidan qat’i nazar, Boeing yo’lovchilarning Max oilasiga bo’lgan ishonchini qayta tiklash uchun qattiq kurash olib borishiga to’g’ri keladi.

Ishonch - bu insonlar o’rtasidagi munosabatlarning negizi bo’lib, uning ahamiyati barcha sohalarda, ayniqsa, biznesda benihoya katta. “Ishonchli Maslahatchi” kitobining mualliflari - professor Deyvid Mayster, Charlz Grin va Robert Galford ishonchni quyidagi formula orqali ifodalashni taklif etishgan:

Ushbu sodda, ammo chuqur ma’noga ega bo’lgan formula ishonchning to’rtta asosiy omilini o’zida mujassam etadi.

Har bir korxonaning ta’minot zanjiri tuzilmasi o’ziga xos bo’ladi. Lekin ularning barchasi barqaror ta’minot oqimini ta’minlashga va xarajatlarni kamaytirish uchun harakat qilishadi. Xo’sh, ta’minot zanjiri boshqaruvi qanday rivojlangan? Keling, uning evolyutsiyasining to’rt bosqichini ko’rib chiqamiz.

1-bosqich: Bir necha disfunksiyali korxona

Bu bosqichda tashkilotda intizomli boshqaruv yetishmaydi va tashqi aloqalar kuchsiz bo’ladi. Reaktiv ta’minot zanjiri xarajatlarga unchalik e’tibor bermasdan talabni qondiradi. 1-chizma axborot oqimlarining yoki potensial hamkorlar o’rtasidagi mustahkam munosabatlarning yo’qligini ko’rsatadi.

Bugungi kunda global ta’minot zanjirlari misli ko’rilmagan darajada murakkablashib, ular turli xil tabiiy ofatlar, siyosiy inqirozlar, iqtisodiy beqarorlik va hatto pandemiyalar kabi ko’plab omillar ta’siriga duchor bo’lmoqda. Bunday o’zgaruvchan va noaniq sharoitda kompaniyalar o’zlarining ta’minot zanjirlarini uzluksiz faoliyat ko’rsatishini ta’minlash uchun barqarorlikni oshirishga alohida e’tibor qaratishlari zarur. Ta’minot zanjirining barqarorligi kompaniyaning uzilishlar va beqarorliklardan qanchalik tez va samarali tiklana olishini belgilovchi muhim omildir. Ushbu maqolada biz ta’minot zanjirining barqarorligini oshirish uchun Toyota, Kenvue va AGCO kabi yetakchi kompaniyalar tomonidan qo’llanilgan strategiyalar va amaliyotlarni ko’rib chiqamiz hamda ulardan qanday qilib samarali foydalanish mumkinligi haqida fikr yuritamiz.

Ishlab chiqarish murakkab va doimiy rivojlanib boruvchi faoliyat turi bo’lib, undagi muvaffaqiyat ishlab chiqarish samaradorligidan tortib to mijozlar ehtiyojini qondirishgacha bo’lgan ko’plab omillarga bog’liq. Bozorda raqobatchilardan ustunlikka erishish va daromadni oshirish uchun ishlab chiqaruvchilar o’zlarining biznes samaradorligini oshiradigan asosiy KPI ko’rsatkichlarni (inglizchadan Key Performance Indicators — Asosiy Samaradorlik Ko’rsatkichlari) yaxshi tushunishlari juda muhimdir. Lekin qayerdan boshlash kerak?

Ushbu keng qamrovli qo’llanmada biz ishlab chiqaruvchilar tomonidan qo’llaniladigan tsikl vaqti va unumdorlikdan tortib, sof foyda marjasi va Net Promoter reytingi kabi eng asosiy KPI ko’rsatkichlari bilan tanishamiz. Biz ushbu ko’rsatkichlar sizning operatsion faoliyatingizga qanday ta’sir qilishini ko’rib chiqamiz va ularning ahamiyatini yaxshiroq tushunishingizga yordam berish uchun hayotiy misollarni va qo’shimcha qiziqarli ma’lumotlarni taqdim etamiz. Tajribali mutaxassis yoki endigina kasbiy faoliyatni boshlagan talaba bo’lishingizdan qat’iy nazar, bu qo’llanma sizga ishlab chiqarish muvaffaqiyati sirlarini ochish uchun kerakli vositalarni beradi. Shunday qilib, ketdik!